ไม่รู้เป็นเรื่องบังเอิญหรือไม่ วันที่เราดูหนังเรื่อง It Was Just an Accident เราได้อ่านหนังสือ Think Again บทที่ 6 ด้วยในวันเดียวกัน
It Was Just an Accident เป็นหนังเสียดสีและตีแผ่การเมืองของอิหร่าน ที่ชนะรางวัลปาล์มทองคำ โดย Jafar Panahi ผู้กำกับและเขียนบท ได้แรงบันดาลใจมาจากเรื่องจริงสมัยที่เขาเคยเป็นนักโทษการเมืองและต้องติดคุกอยู่กับเพื่อนร่วมอุดมการณ์อีกหลายร้อยชีวิต
นี่เป็นหนังอิหร่านเรื่องที่สองของเรา เรื่องแรกคือ Under the Shadow ทั้งสองเรื่องที่เราดู ตีแผ่ประเด็นการเมืองและศาสนาอย่างกล้าหาญ โดยมีฮิญาบเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์การกดขี่ทางเพศอย่างหนึ่งเช่นกัน
หนังเล่าเรื่องชายคนหนึ่งที่บังเอิญไปเจอชายขาเป๋ที่ลักษณะเหมือนผู้คุมที่เคยทารุณเขาสมัยที่เขาติดคุกทางการเมือง เขาจึงจับตัวชายผู้นั้นขึ้นรถตู้มาโดยหวังจะแก้แค้นแต่ไม่มีการวางแผนใดใดล่วงหน้า จึงทำให้เรื่องราวบานปลาย แถมยังไปลากอดีตนักโทษคนอื่น ๆ อีก 3-4 คนขึ้นรถมาด้วย เพื่อจะให้ช่วยยืนยันตัวตนว่าเขาจับมาถูกคนหรือไม่
นักแสดงในหนังเกือบทุกคนไม่ใช่นักแสดงมืออาชีพ แต่แต่ละคนมีส่วนเชื่อมโยงกับเรื่องราวในหนังไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง หนังไม่ได้ขับเคลื่อนด้วยพลังทางการแสดง หากแต่เป็นเรื่องราวที่สะท้อนและชี้วัดศีลธรรมหรือความเป็นมนุษย์ จนถึงสะท้อนให้เห็นว่า ถึงแม้คนกลุ่มนี้จะมีอุดมการณ์ทางการเมืองเดียวกัน และมีประสบการณ์อันเลวร้ายร่วมกันมา แต่พวกเขาแต่ละคนก็ยังมีนิสัยและการกระทำแตกต่างกันมาก พวกเขารับมือและตอบสนองกับสถานการณ์แตกต่างกัน
หนังวิพากษ์วิจารณ์ระบบการเมือง การปกครอง ศาสนาและวัฒนธรรมของอิหร่านอย่างตรงไปตรงมา ไม่ซับซ้อน และถ่ายทำเสมือนคนดูได้เป็นพยานรู้เห็นหรืออยู่ในเหตุการณ์ ทำให้คนดูเห็นว่า ในสังคมอิหร่าน คอร์รัปชั่นและการติดสินบนเป็นเรื่องปกติ ชาวอิหร่านถูกกดทับตัวตนไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง เช่น กลุ่มที่เคร่งศาสนามากก็จะไม่สนับสนุนการร้องเล่นเต้นระบำ และผู้หญิงก็ต้องแต่งตัวมิดชิดมาก
ในหนังสือ Think Again บทที่ 6 ที่เราได้อ่านในวันเดียวกับที่ดูหนังเรื่องนี้ ก็ยิ่งตอกย้ำไอเดียของการอยู่ร่วมกันท่ามกลางความแตกต่างหลากหลาย ในบทนี้ Adam Grant เขียนว่า หากใครเกลียดใครสักคนเพราะความแตกต่างทางอุดมการณ์ การเมือง ชาติพันธุ์ สีผิว สีเสื้อ หรือกระทั่งเป็นแฟนฟุตบอลคนละทีม ต้องให้เขาลองเผชิญหน้าหรือคุยกับคนที่แตกต่างนั้นตัวต่อตัวดู แล้วจะเห็นว่าพวกเรานั้นมีสิ่งที่เหมือนกันมากกว่าแตกต่างกัน
มันอาจจะเป็นเรื่องบังเอิญที่เราได้ดูหนังและอ่านหนังสือเล่มนี้ในเวลาติด ๆ กัน หรือโลกนี้อาจไม่มีอะไรเป็นเรื่องบังเอิญ อย่างที่ในหนัง It Was Just an Accident เขาบอก สิ่งที่เกิดขึ้นอาจเป็นสัญญาณหรือประสงค์จากเบื้องบน อะไรจะเกิดมันก็จะเกิด ทุกอย่างที่เกิดขึ้นล้วนมีเหตุผลของมัน
Everything happens for a reason.
